Laat je oude foto's niet verloren gaan

Op veel zolders liggen oude foto’s stof te vergaren, met het risico dat ze onherstelbare schade oplopen. Bovendien worden veel oude dragers al zo lang niet meer gebruikt dat we ze niet meer kennen, laat staan weten hoe we ze moeten bewaren of digitaliseren. Daarom helpt meemoo, Vlaams Instituut voor het Archief, het brede publiek om die kostbare beelden voor de toekomst veilig te stellen. Op de gratis website kenjedrager.be konden mensen al terecht om video- en audiomateriaal te identificeren, maar vanaf nu kan je er ook oude dragers van foto’s identificeren en leren hoe je die kwetsbare objecten het best bewaart en digitaliseert. Dit fotografische deel werd verwezenlijkt met de steun en expertise van FOMU, samen met erfgoedcellen.be, Universiteit Antwerpen, Nederlands Fotomuseum, D/Arch, Sabine Cauberghs en Johan Swinnen.

“Als je niet weet welke drager van foto’s je in je bezit hebt, kan je niet weten hoe je ze veilig kan bewaren – laat staan digitaliseren. Stap 1 is dus de drager identificeren, en dé tool die je daarbij kan ondersteunen is kenjedrager.be. Deze tool kan er mee voor zorgen dat dierbare herinneringen, anekdotes en verhalen die deze foto’s oproepen niet verloren gaan en dat is geweldig. En wie weet ontdekken we zo wel uitzonderlijke beelden die ooit in onze erfgoedinstellingen terechtkomen.”

– Ann Deckers, afdelingshoofd collectie, conservatie en restauratie bij FOMU
 

Hebben jouw foto's erfgoedwaarde?

Het is onmogelijk om te zeggen hoeveel foto’s de Vlaming thuis heeft liggen. Het is niet alleen waardevol om deze foto’s te bewaren voor de (klein)kinderen, ongetwijfeld zijn er ook in privé-archieven foto’s met erfgoedwaarde te vinden. Kenjedrager.be somt een aantal criteria op waarmee je zelf kan bepalen of jouw foto’s erfgoedwaarde hebben. Dat is het geval bij beelden met een historische waarde (bv. Expo 58), artistieke of esthetische waarde, wetenschappelijke waarde, sociale (bv. een carnavalsstoet) en/of spirituele waarde (bv. een processie). Bij twijfel verwijst het platform door naar de regionale erfgoedcel.

Wat ligt er bij jou op zolder? 

De Vlaamse archieven, musea en erfgoedbibliotheken alleen al tellen meer dan 10 miljoen foto’s, blijkt uit een rondvraag van meemoo bij 107 erfgoedinstellingen in 2020. Het grootste deel van die archieven bestaat uit fotoafdrukken en negatieven, maar er zitten ook “exotische” dragers tussen die niet iedereen (nog) kent. Zo is een van de oudste materialen om foto’s op af te beelden de glasplaat. Die werd vanaf de 19de eeuw tot ongeveer het midden van de 20ste eeuw gebruikt. In de 19de eeuw waren “cartes de visites” ook erg in trek. Dat zijn kleine foto’s die op karton werden gekleefd, vaak met de naam van de geportretteerde eronder.

Sinds de jaren 1940 kochten heel wat mensen een “viewmaster”, een soort verrekijker om “stereofoto’s” mee te bekijken. Dat zijn twee naast elkaar gemonteerde foto’s die vanuit een bijna identiek standpunt genomen zijn, waardoor een soort 3D-effect ontstaat. Vaak stonden er toeristische attracties op zoals de Eiffeltoren. Vandaag worden viewmasters nog altijd verkocht als kinderspeelgoed. Velen zullen zich dan weer wel nog de instant foto's – beter bekend als polaroids – herinneren. Met de populaire instant camera kon je op een paar seconden tijd een foto nemen en afdrukken, in die iconische sepiakleur. Met de komst van de digitale camera raakte de polaroid minder en minder in zwang.

Ga zelf aan de slag

• Ontdek in enkele muisklikken welk fotografisch of audiovisueel materiaal je in handen hebt
• Zet je eerste stap naar duurzame bewaring voor jezelf en toekomstige generaties
• Ontdek eenvoudige bewaar- en digitaliseringstips
• Leer meer over kwaliteitseisen en digitaliseringsfirma’s
• Vindt informatie over en toeleiding naar regionale erfgoedcellen die je verder kunnen begeleiden bij je vraag
• Stel je materiaal veilig voor huidige en toekomstige generaties