FOMU NL

Menu
HomeCollectiebeheerOnderzoeksprojecten

Onderzoeksprojecten

Restauratie scene c Guido Voet

CONSERVATIE & RESTAURATIE

De fotoconservering is een jonge discipline waarbij diverse materialen met hun eigen karakteristieke eigenschappen aan bod komen. Bovendien is de fotografie nog steeds in volle evolutie, waardoor het behoud en beheer van foto’s, zowel analoog als digitaal, complex is en de nodige vragen met zich meebrengt. Via eigen onderzoek, publicaties, advies en workshops wil het restauratieatelier van het FOMU zijn kennis uitdragen en ter beschikking stellen.

De kwaliteit en de levensduur van de collectie verlengen en garanderen behoort tot de kerntaken van het restauratieatelier. Het nauwgezet controleren van licht, luchtkwaliteit, vochtigheid en temperatuur verminderen het aantal risico’s aanzienlijk. Met de Lieven Gevaerttoren, een modern klimaaatvriendelijk depot vernoemd naar de Vlaamse pionier van de fotografische industrie, bouwde het FOMU het eerste lage energiedepot voor fotografie in Europa. De groeiende collectie kan zo op een duurzame manier bewaard wordt.

Gevaert papierproject

GEVAERT PAPIERPROJECT

Het Gevaert Papierproject ontsluit het fotopapier en de fotodocumentatie, de verpakkingen en de stalenboeken van de historische collectie Agfa-Gevaert uit de periode Gevaert (1894-1964). We maken dit materiaal en de bijhorende informatie toegankelijk via open data en linken het aan de collectie fotoverpakkingen en stalenboeken van het FOMU. Zo wordt dit de eerste referentiecollectie van die omvang in Europa. Dit maakt samenwerkingen mogelijk met gelijkaardige collecties elders. We dragen zo bij aan het behoud en beheer van dit analoge erfgoed.

Het ‘lezen’ van fotopapieren levert veel informatie/data op over de taal van fotografen en fotofabrikanten. Dit ‘lezen’ doe je aan de hand van nauwkeurige observatie en gespecialiseerde kennis. Elementen zoals o.a. textuur, glans, kleur en dikte maken elk papier uniek. Als je die kan identificeren, kan je de producent benoemen en leer je veel over de technische en artistieke werkwijze van fotografen. Naast de fotopapieren geven ook de fotoverpakkingen als de documentatie over deze materialen ons inzicht in de analoge zwartwitfotografie uit de 20ste eeuw.

In 2020 starten we met een onderzoeksfase waarin we een testselectie gaan ontsluiten. Tijdens deze periode kunnen we het uitvoerende werk van de volgende fases op een diepgaande manier voorbereiden.

Voorbeeld identified Face Azure met JSON response cop Filip Tas
Vb. herkend gezicht (Azure) met JSON response - Filip Tas, Claesen, 1966, Collectie FOMU, B_2007_3906_0222_0012 © Filip Tas / SABAM 2020

BEELDHERKENNING IN DE REGISTRATIEPRAKTIJK

Het FOMU heeft in 2019-2020 een onderzoeksproject uitgevoerd rond geautomatiseerde beeldherkenning als alternatief of aanvulling voor de handmatige beschrijving van objecten uit de collectie. Het vertrekpunt was de enorme omvang van de FOMU collectie, deze bevat meer dan 3 miljoen objecten. De registratie van dit cultureel erfgoed is een zeer arbeidsintensief proces. Artificiële intelligentie (AI) biedt krachtige oplossingen om voorwerpen, personen en zelfs emoties geautomatiseerd te herkennen. De technologie is intussen ook online beschikbaar voor (erfgoed)organisaties via online beeldherkenningsdiensten (Google vision, Clarifai, Microsoft Azure,….).

Met steun van de Vlaamse overheid werd er gezocht naar een methodologie om beeldmateriaal te laten taggen of categoriseren met behulp van deze online beeldherkenningsdiensten en de resultaten ervan te integreren in de registratiesystemen (o.a. Adlib en Memorix Maior). Om een goed beeld te krijgen van de mogelijkheden van deze technologie werden vier uiteenlopende pilootprojecten uitgewerkt van de content partners FOMU, Erfgoedcel Brugge, MoMu en Netwerk Oorlogsbronnen. Het FOMU werkte daarvoor tevens samen met digitaal erfgoedexpert meemoo en technische coördinator Datable.

Het eindrapport is nu gepubliceerd op CEST. Hier kan je de resultaten van het project lezen.

P 1988 0133 bijgesneden
Dubois de Nehaut, LPT Chevalier, Het reproduceren van schilderijen in het Sint-Janshospitaal, Brugge, stereokaart, 1858, Collectie FOMU, P/1988/133

DIRECTORY OF BELGIAN PHOTOGRAPHERS

De Directory of Belgian Photographers is een uitgebreide online database met informatie over Belgische fotografen of fotografen die actief waren in België tussen het ontstaan van de fotografie in 1839 en de 75ste verjaardag van België in 1905. De database omvat momenteel 5.400 records en is de uitgebreide en gecorrigeerde online versie van de publicatie Directory of Photographers in Belgium 1839-1905, samengesteld door Steven F. Joseph, Tristan Schwilden en Marie-Christine Claes en gepubliceerd door het FOMU in 1997. Dezelfde auteurs werkten actief mee aan de eerste versie van de online editie.

FOMU wil de database verder uitbreiden met informatie over Belgische fotografen van 1905 tot nu. Het opzet is om uiteindelijk een zo volledig mogelijke online database aan te bieden over Belgische fotografen of fotografen die actief waren in België. Daarom zullen we de database stelselmatig bijwerken en verbeteren, niet enkel met tekst, maar ook met beeldmateriaal.

DCS0925

WAARDEREN

Om gerichte beslissingen te kunnen nemen inzake het behouden en borgen van de collectie, vertrekt het FOMU vanuit het principe van value based heritage management. Het FOMU is daarom een waarderingstraject gestart voor haar collectie. Het waarderen van de collectie helpt om een meer gedetailleerd zicht te krijgen op de geschiedenis, betekenis en het (ontwikkel)potentieel van de collectie. De resultaten van een waarderingsproces worden gebruikt om bijvoorbeeld richting te geven aan het verzamelbeleid, maar ook om prioriteiten te stellen op het vlak van conservering, of om het calamiteitenplan te verbeteren. Aan de hand van aparte projecten vult het FOMU haar kennis op het vlak van collectiewaardering ook verder aan.

Zo werd in 2015 het Historisch Archief Agfa-Gevaert aan het FOMU geschonken. Hoewel deze collectie voor het FOMU een speciale betekenis heeft, zijn niet alle deelcollecties voor een optimale ontsluiting in het FOMU op de juiste plaats. Op basis van een waardering kregen diverse deelcollecties ondertussen een herbestemming en worden gerichte acties ondernomen voor de andere deelcollecties.

Met de financiële steun van de Vlaamse Gemeenschap onderzocht het FOMU de waarderingsproblematiek met betrekking tot grote verzamelingen diapositieven en negatieven. In het kader daarvan werden een aantal hulpmiddelen getest op hun inzetbaarheid bij het waarderen: de contactvelmethode om in bulk aan lage resolutie te digitaliseren, en een condition assessment tool om op een snelle manier objectieve informatie te verzamelen over een verzameling.